Những con khỉ không hỏi tại sao
Tags: ngụ ngôn
Có một câu chuyện xưa lắm
Xưa đến nỗi tôi không nhớ là ai đã kể cho tôi nghe và lúc nào, chỉ nhớ là nó liên quan đến vài con khỉ, một cái chuồng, một trái chuối và một bình chữa lửa.
Tôi xây một cái chuồng rộng cỡ cái phòng ngủ, và lùa năm con khỉ vào một phía. phía còn lại tôi để một trái chuối, rồi tôi cầm bình chữa lửa đứng đợi. Khỉ thì thích ăn chuối, nên không sớm thì muộn, một trong những con khỉ sẽ bắt đầu chạy về phía trái chuối. Khi nó làm như thế, tôi lấy bình chữa lửa xịt vào những con khỉ còn lại. Thay trái chuối mới nếu cần, và lập lại quá trình này.
Khỉ rất thông minh, nên chúng sẽ nhanh chóng nhận ra cái luật này: Nếu có con khỉ nào tiến về phía trái chuối, cả đám còn lại sẽ bị xịt bột chữa lửa, và để tự bảo vệ, cả đàn sẽ bắt đầu tấn công bất kỳ con nào có ý định ăn chuối.
Khi hiện tượng này xảy ra, tôi bắt một con khỉ ra khỏi chuồng, và thay vào đó bằng một con khỉ mới. Con khỉ mới sẽ gia nhập đàn, cố gắng kết bạn, và chắc chắn sẽ muốn ăn trái chuối, và những con khỉ còn lại, biết rõ điều gì sẽ xảy ra, sẽ tấn công con khỉ mới để ngăn không cho tôi xịt chúng. Sau vài lần, con khỉ mới sẽ hiểu ra, và bắt đầu tham gia tấn công nếu một con khỉ khác tiến về phía trái chuối. Khi hiện tượng này xảy ra, tôi bắt thêm một con khỉ trong số bốn con khỉ cũ còn lại ra khỏi chuồng, và thay vào đó bằng một con khỉ mới khác.
Sau khi lập lại quá trình đó vài lần, sẽ có một thời điểm không có con khỉ nào đang bị nhốt từng bị xịt bột chữa lửa; sự thật là chúng cũng chưa từng thấy cái bình chữa lửa tròn méo ra sao, nhưng mà điều hay ho là, chúng vẫn sẽ tấn công bất kỳ con khỉ nào đi về phía trái chuối!
Nếu con khỉ biết nói và hiểu được tiếng người, thì khi tôi hỏi tại sao chúng tấn công? Câu trả lời của chúng chắc hẳn sẽ là: “À! thiệt ra tôi cũng không biết tại sao, nhưng đó là cách chúng tôi hành xử ở đây.”
Thử suy nghĩ một chút
Về câu trả lời của con khỉ. Đã bao giờ chúng ta, con người, cũng có tư duy y như con khỉ hay không? Cùng nghĩ thử thôi.
Đi học, có rất nhiều điều trở thành chân lý đơn giản vì thầy cô hay những người đi trước nói như thế. Chúng trở thành chân lý đơn giản vì chúng là “chân lý mà chúng tôi được dạy”. Không có ai mảy may nghi ngờ, liệu những chân lý đó có đúng hay không, liệu có áp dụng chúng vào thực tế cuộc sống được hay không.
Đi làm, các công ty thường có các quy trình, và một khi các quy trình đã trở thành “cách mà chúng tôi làm việc ở đây”, nhất là khi đã trải qua nhiều đời nhân viên, thì sẽ không còn ai nhớ rằng tại sao đó lại là cách mà công ty vận hành.
Chẳng có ai dừng lại để nghĩ còn có cách nào làm đúng hay không, hay thậm chí đó có phải là cách làm đúng ngay từ thuở ban đầu hay không. Quy trình cứ được thực hiện như một quán tính, và bất kỳ người nào đề nghị thay đổi đều sẽ có thể bị tấn công bởi những người còn lại.
Có hai loại câu hỏi: Làm thế nào và tại sao
Hỏi làm thế nào là hỏi hời hợt, nên câu trả lời cũng sẽ rất hời hợt. Hỏi: làm thế nào để không bị tấn công? Trả lời: Đừng đến gần trái chuối và cứ tấn công những con khỉ đến gần trái chuối. Chấm hết.
Hỏi “tại sao” bao giờ cũng sâu sắc hơn hỏi “làm thế nào”, nên câu trả lời cũng phải sâu sắc. Hỏi: Tại sao lại tấn công những con khỉ đến gần trái chuối? Trả lời: À, câu chuyện nó thế này thế này. Hỏi tiếp: Nhưng bây giờ đâu còn ai cầm bình xịt đứng canh nữa đâu? Trả lời: Vậy thì cứ ăn chuối đi!!!
Sự thật trong ngày
Đa số không hỏi, một số hỏi làm thế nào. Một ít, ít lắm, hỏi tại sao, và được ăn chuối 
(Nguồn)
1 phản hồi
-
iam_nheo:
11/29/2011 at 18:00câu chuyện của bạn rất hay , tui cũng chia sẽ 1 chuyện tương tự trong thiền
Con mèo nghi lễ
Thời xa xưa, tại một một ngôi chùa nọ, khi thầy trụ trì và các đệ tử bắt đầu ngồi tịnh tọa niệm Phật vào buổi tối, thì con mèo sống trong chùa thường đi loanh quanh khu vực tọa thiền và kêu meo meo, gây ra tiếng ồn ào khiến họ phải phân tâm. Thầy trụ trì ra lệnh cột con mèo lại trong giờ tịnh tọa.
Vài năm sau, thầy trụ trì lớn tuổi qua đời, con mèo vẫn tiếp tục bị cột trong giờ đại chúng tịnh tọa. Đến khi con mèo đó già chết, một con mèo khác lại được mang vào thiền viện, và nó cũng bị cột lại trong giờ tịnh tọa vào buổi tối.
Rồi đến nhiều thế kỷ sau, những người kế thừa ngôi chùa đó vẫn tiếp tục duy trì hình thức cột mèo lại trong giờ tọa thiền và xem đó như một nghi lễ tôn giáo.
———o0o———-
Lời bàn:
Câu chuyện kể trên, giống như cách phát triển những điều mê tín. Mới đầu, có thể có những lý do đặc biệt trong một hoàn cảnh riêng nào đó. Lâu dần, việc đó được lập đi lập lại như một tập tục, rồi thành một nghi thức. Họ làm việc đó vì họ không thấy có điều trở ngại, không mất gì và không nên làm.
Nhiều người trong chúng ta, đã sống giống như câu chuyện trên. Chúng ta làm cái này cái kia, lập đi lập lại mà thực sự không hiểu gì về ý nghĩa hay tầm quan trọng của nó.
Câu chuyện còn nhắc nhở chúng ta phải luôn nhớ tới lời Phật dạy trong kinh Kalama (thuộc Tăng Chi Bộ) như sau: “Như vậy, này các Tỳ kheo, điều ta vừa nói với các người: Các Tỳ kheo, các người đừng tin vì nghe nói lại, đừng tin vì phong tục, đừng tin vì nghe tin đồn, đừng tin vì kinh điển truyền tụng, đừng tin vì lý luận, đừng tin vì công thức, đừng tin vì có suy tư đầy đủ dữ kiện, đừng tin vì có thẩm sát và chấp nhận lý thuyết, đừng tin vì thấy thích hợp, đừng tin vì sa môn là thầy mình. Nhưng này các Tỳ kheo, khi nào các người tự biết rõ: các pháp này là thiện, các pháp này không đáng chê, các pháp này được người trí ca ngợi, các pháp này nếu được thực hiện, chấp nhận thì dẫn đến hạnh phúc an vui, thời các thầy Tỳ kheo, các người hãy đạt đến và an trú”.
